“ปอยส่างลอง” ประเพณีอันยิ่งใหญ่ของคนไตในแม่ฮ่องสอน

อภินันท์ บัวหภักดี...เรื่อง

เชษฐา นุ้ยเล็ก...ภาพ

เสียงดนตรีไทยใหญ่ ทั้งกลอง ฆ้อง และฉาบดังไปทั่ว เมื่อผมเข้าสู่เมืองแม่ฮ่องสอน วันนี้เป็นวันแรกของงานประเพณีปอยส่างลอง เมืองที่ดูสงบเงียบจึงครึกครื้นไปทั่ว เพราะงานประเพณีปอยส่างลอง หรืองานบวชลูกแก้ว เป็นงานบุญสำคัญและยิ่งใหญ่ของชาวไทยใหญ่ หรือชาวไต ชนพื้นเมืองประมาณ ๗๐ เปอร์เซ็นต์ของแม่ฮ่องสอน ปอยส่างลองเป็นประเพณีบรรพชาสามเณรเพื่อให้บุตรหลานได้มีโอกาสศึกษาพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธศาสนา ชาวไทยใหญ่มีความเชื่อว่า การบวชปอยส่างลองจะได้กุศลแรงกว่าการอุปสมบทเป็นพระภิกษุเสียอีก

งานประเพณีปอยส่างลองเปรียบได้กับการบวชเณรภาคฤดูร้อนของภาคกลาง แต่ด้วยความเชื่อและความศรัทธาในพระพุทธศาสนาของชาวไทยใหญ่ จึงทำให้งานประเพณีปอยส่างลองนี้เป็นงานบุญใหญ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน มีการจัดงานประเพณีปอยส่างลองขึ้นหลายแห่งเกือบทุกอำเภอ งานแต่ละที่ล้วนแสดงให้เห็นถึงเอกลักษณ์ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยเฉพาะขบวนแห่ส่างลอง นับได้ว่ามีความสวยงามตามแบบประเพณีโบราณของชาวไทยใหญ่อย่างแท้จริง โดยงานมีขึ้นในช่วงเดือนเมษายนของทุกปี ซึ่งจะมีพิธีสำคัญอยู่ ๓ วัน คือ

วันแรก “วันรับส่างลอง” พ่อแม่จะนำตัวเด็กไปแต่งชุดส่างลองที่วัด แต่งหน้า เกล้ามวยผมประดับตกแต่งอย่างสวยงาม พระสงฆ์ให้ศีลให้พร จากนั้นนำส่างลองไปนมัสการสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และบ้านญาติผู้ใหญ่ เพื่อไปขอขมาลาโทษผู้ใหญ่ และรับการให้ศีลให้พรกับผูกข้อมือ โดยมีตะแป ผู้ที่ทำหน้าที่แบกส่างลอง เนื่องจากมีความเชื่อว่าส่างลองมีความสำคัญกว่าคนธรรมดาสามัญ ดังนั้นเวลาเดินเท้าจะแตะถูกพื้นดินไม่ได้ และมีร่มทองคำ หรือทีคำ กางให้ตลอด

วันที่สอง “วันแห่ครัวหลู่” เป็นวันแห่เครื่องไทยทาน มีการแห่ส่างลองกับเครื่องไทยทานจากวัดไปตามถนนสายต่าง ๆ ในช่วงเช้า มีผู้ร่วมขบวนมากมายเพื่อช่วยกันแบกหามเครื่องอัฐบริขาร เครื่องไทยธรรมทั้งเล็กและใหญ่ ขบวนแห่ประกอบด้วยจีเจ่ (กังสดาล) ม้าเจ้าเมือง ต้นตะเป่ส่าพระพุทธ ต้นตะเป่ส่าพระสงฆ์ ปุ๊กเข้าแตก เทียนเงินเทียนทอง พุ่มเงินพุ่มทอง อู่ต่องปานต่อง หม้อน้ำต่า อัฐบริขารดนตรีประโคม และขบวนแห่ส่างลอง

วันที่สาม “วันข่ามส่าง”หรือวันหลู่ เป็นวันบรรพชาสามเณรและถวายเครื่องไทยทานแด่พระภิกษุสงฆ์ และเลี้ยงอาหารไตแก่ผู้ร่วมงาน ที่เมืองแม่ฮ่องสอนทางเทศบาลได้ร่วมเป็นเจ้าภาพจัดงานโดยเวียนไปตามวัดไทยใหญ่ในเมืองแม่ฮ่องสอน ในปีนี้จัดที่วัดดอนเจดีย์ ด้วยตัวเมืองแม่ฮ่องสอนมีพื้นที่กว้างจึงมีการนำส่างลองแห่ไปตามที่ต่าง ๆ ในวันแรกด้วยรถกระบะ แต่จะลงแบกโดยตะแปเมื่อใกล้จะถึงสถานที่นั้น ๆ จะให้ไล่ตามไปทุกส่างลองก็ไม่ไหว แต่จะมีการรวมส่างลองในช่วงที่ไปสถานที่สำคัญมาก ๆ อย่างเช่นอนุสาวรีย์พระยาสิงหนาทราชา และที่เทศบาลของเจ้าภาพร่วม เป็นต้น

ตกค่ำของวันแรก อ.ส.ท. ไปที่วัดดอนเจดีย์ มีการแสดงการฟ้อนรำของชาวไทยใหญ่ซึ่งมีกลิ่นอายของพม่าอยู่มาก งดงามและหาดูได้ยากมาก ต่อด้วยการแสดงลิเกไทยใหญ่ และมีมหรสพสมโภชเปรียบเหมือนงานวัดในภาคกลาง แต่ที่นี่เป็นเพียงงานเล็ก ๆ ไม่เอิกเกริกวุ่นวายจนเกินไป ผู้คนมาร่วมงานส่วนใหญ่ก็จะแต่งกายด้วยชุดไทยใหญ่ นับเป็นวัฒนธรรมที่ดีงามที่ร่วมกันอนุรักษ์และสืบทอดมาอย่างดี

วันที่สองขบวนแห่เริ่มกันตั้งแต่ ๖ โมงเช้า เป็นขบวนแห่ที่ยาวมาก เพราะใคร ๆ ก็อยากมาร่วมงานเนื่องจากเชื่อว่าจะได้บุญมาก ผู้ร่วมขบวนจะแต่งกายด้วยชุดไทยใหญ่ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ขบวนแห่เดินไปวนรอบหนองจองคำแล้วกลับมาสู่วัด เป็นขบวนแห่ที่สวยงามและสนุกสนานมาก ถึงจะต้องเดินไล่ตามถ่ายรูปขบวนแห่ เราก็ไม่รู้สึกเหน็ดเหนื่อยอะไรมากนัก กลับรู้สึกสนุกและดีใจที่ได้มาร่วมงานบุญใหญ่ในครั้งนี้ รวมถึงชื่นใจและภาคภูมิใจไปกับชาวไทยใหญ่ที่ได้ร่วมสืบทอดประเพณีอันดีงามนี้จนกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่ควรส่งเสริมและอนุรักษ์ไว้

จบจากงานประเพณีปอยส่างลอง อ.ส.ท. อดไม่ได้ที่จะแวะไปเที่ยวเมืองปายสักหน่อย เพราะอย่างไรก็มาถึงแม่ฮ่องสอนแล้ว ปายในหน้าร้อนไม่ค่อยแตกต่างกับหน้าอื่นมากนัก เพียงแต่อากาศในตอนกลางวันแม้จะร้อนมากมาย แต่พอตกเย็นอากาศก็กลับเย็นสบาย ร้านรวงต่าง ๆ ก็ยังเปิดให้บริการอยู่มาก อาจเพราะยังคงมีนักท่องเที่ยวต่างชาติพักอยู่ หน้าโลว์ซีซันของปายในปีนี้จึงไม่เงียบเหงา ยิ่งโดยเฉพาะช่วงเย็นไปถึงค่ำนักท่องเที่ยวออกมาเดินถนนคนเดินกันมากมาย โดย อ.ส.ท. เราเลือกพักที่ปายวิมานรีสอร์ทที่อยู่ติดแม่น้ำปาย อากาศเย็นสบายและใกล้กับถนนคนเดิน จบทริปนี้ได้อย่างมีความสุข

ขอขอบคุณ

ปายวิมานรีสอร์ท

โทรศัพท์ ๐ ๕๓๖๙ ๙๔๐๓, ๐๘ ๑๗๑๐ ๐๙๙๖

เว็บไซต์ www.paivimaan.com

รถยนต์ฮอนด้า ซีอาร์วี

บริษัทฮอนด้า ออโต้โมบิล (ประเทศไทย) จำกัด

โทรศัพท์ ๐ ๒๓๔๑ ๗๘๘๘

เว็บไซต์ www.honda.co.th

เครื่องจีพีเอส Garmin Nuvi 1460 และ Nostra Digital Map

บริษัทอีเอสอาร์ไอ (ประเทศไทย) จำกัด

โทรศัพท์ ๐ ๒๒๖๖ ๙๙๔๘

เว็บไซต์ www.GPSsociety.com และ www.nostramap.com

อุปกรณ์กล้องและเลนส์ ร้านโฟโต้ไฟล์

โทรศัพท์ ๐ ๒๖๓๓ ๕๑๐๐

เว็บไซต์ www.fotofile.net

คู่มือนักเดินทาง

กรุงเทพฯ-แม่ฮ่องสอน

จากกรุงเทพฯ ขับไปตามทางหลวงหมายเลข ๑ เข้าทางหลวงหมายเลข ๓๒ จนไปพบทางหลวงหมายเลข ๑ อีกครั้ง ถึงจังหวัดลำปาง เลี้ยวซ้ายใช้ทางหลวงหมายเลข ๑๑ จนถึงจังหวัดเชียงใหม่ ออกจากเมืองเชียงใหม่ไปตามทางหลวงหมายเลข ๑๐๗ จนถึงแยกแม่มาลัย ใช้ทางหลวงหมายเลข ๑๐๙๕ ผ่านอำเภอปาย ปางมะผ้า เข้าสู่จังหวัดแม่ฮ่องสอน

สารพันสิ่งควรรู้ในการขับรถ

เกียร์อัตโนมัติ ใช้อย่างไรให้ถูกวิธี

ตอนนี้รถเกียร์อัตโนมัติเป็นที่นิยมอย่างมาก เพราะสะดวกสบายกว่าเกียร์ธรรมดา เราจึงควรมาเรียนรู้การใช้เกียร์อัตโนมัติที่ถูกต้องกันดีกว่านะครับ

-ควรใช้เท้าขวาเพียงเท้าเดียวในการเหยียบคันเร่ง และเบรก ไม่ควรใช้เท้าซ้ายเหยียบเบรก

-รถต้องหยุดนิ่ง และเหยียบเบรกกครั้งก่อนขยับเปลี่ยนตำแหน่งเกียร์

-ไม่ควรขับลากเกียร์ โดยการเลื่อนคันเกียร์ขึ้นลงเองในขณะที่รอบเครื่องทำงานสูงสุด เพียงเพื่อหวังผลทางด้านอัตราเร่ง เพราะระบบสมองกลที่ควบคุมเกียร์จะทำการสั่งงานให้ปรับเปลี่ยนเกียร์ให้ขึ้นลงตามความเหมาะสมและความเร็วของรถอยู่แล้ว ไม่อย่างนั้นเกียร์อาจสึกหรอ และอายุใช้งานสั้นลง

-ไม่ควรกดคันเร่งเพื่อเปลี่ยนเกียร์ลงต่ำหรือที่เรียกว่าคิกดาวน์บ่อยครั้ง หรือทำเท่าที่จำเป็นในการเร่งแซงให้พ้นเท่านั้น ถ้าท่านทำบ่อย ๆ ผ้าคลัตช์ของเกียร์จะทำงานหนักและสึกหรอเร็วมากขึ้น

   ที่มา   http://www.osotho.com/